|
Nieuwsbrief
18e
jaargang, nummer 7, oktober 2011

Bericht van het land (Samuel,
interview door Karin op 11/10)
Het afgelopen weekend hebben we het oogstfeest gehouden. Het was
erg gezellig en we hebben met z’n allen de winterwortels en pompoenen geoogst.
Het lijkt een uitzonderlijk goed worteljaar te zijn. De winterwortels zijn erg
mooi en groot. Ze lijken ook wat makkelijker diep te wortelen en ze hebben
weinig vraat. We hebben ook nog andere wortelen in de grond staan. Wat we teveel
hebben, kunnen we misschien nog verkopen of voor een deel naar de voedselbank
doen. Dat is in het verleden ook wel eens gedaan. Verder hebben we een mooie
oogst oranje pompoenen. We hebben dit jaar drie verschillende rassen
uitgeprobeerd. Twee rassen zijn heel mooi en van de derde zijn de pompoenen wel
erg groot geworden. Dat is niet altijd handig. De wat later gezaaide pompoenen
zijn niet zoveel geworden, doordat het in augustus zo nat was. Over het algemeen
kunnen we met de hoeveelheid heel tevreden zijn.
Door de natte augustusmaand
zijn de rammenas en koolrapen helaas niet gelukt. De opbrengst van de bietjes is
ook iets minder. Het onkruid schoot zo overvloedig op, dat de bietjes er echt
onder geleden hebben. We hebben nog een half bed kunnen redden.
Er komen nog wel één keer bietjes van
eigen land in het pakket, maar veel meer zal het helaas niet zijn. Voor het
najaar hebben we daardoor iets minder opbrengst. Gelukkig wel mooie
winterwortels, schorseneren, pastinaken en prei.
Na alle nattigheid kregen we
toch nog een paar onverwacht mooie en zomerswarme dagen. Heerlijk natuurlijk.
Het gevolg was dat we extra hebben moeten wieden om ook nu het onkruid binnen de
perken te houden. Het was ook fijn dat het droog was, zodat we weer wat konden
zaaien. Ondanks alle regen die aan de warmte vooraf ging, is het wonderlijk hoe
snel de grond ook weer droog wordt. Inmiddels is het al weer nat genoeg. Op het
land staat nog van alles, zoals andijvie, savooienkool, palmkool,
winterpostelein, veldsla, een klein beetje snijbiet en prei. De laatste weken
hebben we ook in de kas veel werk verzet. De zomergewassen waren wel zo’n beetje
klaar en zijn bijna allemaal opgeruimd. Alleen de aubergines en tomaten weten
van geen ophouden. Nu staat er andijvie, paksoi, bindsla en ook daar veldsla en
winterpostelein. Vanaf nu gaat er niets meer de grond is. Alles is gezaaid en
geplant. In die zin loopt het seizoen af en wordt het wat rustiger. Het was een
lang en pittig seizoen. Je doet allerlei dingen voor het eerst. We hebben naast
alle werkzaamheden op de boerderij ook veel gedaan aan werving. We hadden een
extra open dag in september en we hebben regelmatig op markten en streekmarkten
gestaan en bij Transition Town in Deventer. Volgende week is er in Diepenveen
nog een kleine streekmarkt. Ook daar zijn we aanwezig om informatie te geven. Al
die promotie werkt gelukkig goed. Mensen zijn enthousiast en het levert ook echt
veel nieuwe deelnemers en winkelklanten op. Het open dagje in september heeft 4
nieuwe deelnemers opgeleverd. Zo hopen we steeds meer mensen te bereiken en
bewust leven en bewuste en gezonde voeding uit de omgeving onder de aandacht te
brengen.
Ook de inmaakploeg is druk
bezig geweest. De inmaak is nu klaar. Er zijn weer augurken en atjar ingemaakt.
Zuurkool maken we dit jaar niet zelf in. Dat geeft ook even wat meer rust.
Misschien volgend jaar weer, want de zuurkool wordt wel altijd erg gewaardeerd
door deelnemers en winkelklanten.
Het is een drukke tijd
geweest vanaf januari toen wij zijn gestart op de Oosterwaarde. Mees en ik
merken dat we aan vakantie toe zijn. In november hebben we een weekje gepland.
Misschien kunnen we in de winter ook nog even weg. Dat zien we nog wel. Onze
start begin dit jaar was moeilijk en onzeker. De zomer is heel goed gegaan. We
zijn blij met hoe het nu loopt en het enthousiasme van de mensen! Direct bij het
begin hadden we meteen al weer zo’n 140 deelnemers, met wat schommelingen rond
de zomer is het nu doorgegroeid tot 186
deelnemers. De groei gaat nog steeds gestaag door en ook daar zijn we
heel blij mee. Biologisch eten zit op zich ook wel in de lift en dat helpt voor
ons dan ook. Wat erg leuk is om te horen van mensen is dat ze onze groenten zo
lekker vinden. De tijd tussen oogsten en consumeren is echt heel kort bij ons.
De meeste groenten kun je ook nog een tijd goed bewaren in de koelkast in een
vochtige doek of een plastic zak.
Verder heeft Teun een paard
gekocht, een zwarte ruin, en die houdt nu de twee pony’s gezelschap. Ze moesten
wel even uitmaken wie er de baas was, maar dat is nu weer rustig. We krijgen
leuke reacties op de dieren in de wei en aan de andere kant de bloemen. De
bloemenoogstaandelen lopen goed en de proefabonnementen waren dit jaar vol. De
oogstaandelen lopen nu zo’n beetje af en dan start Mees ze straks in het
voorjaar weer op. Het is ook wel een hele klus, vooral als het langdurig regent,
om het juiste moment te bepalen om ze te plukken.
Tijdens de vakantie van Teun
is Jelle komen helpen en ook anderen hebben bijgesprongen. Jelle heeft met name
geholpen met het opvangen van de oogstpieken. Voor de winter redden we het wel
samen met Teun. Voor het voorjaar en de zomer willen we er weer nieuwe krachten
bij zoeken.
Er wordt in november weer een
bouwetentje georganiseerd voor degenen die een bijdrage hebben geleverd voor de
nieuwbouw en elk jaar bij ons komen eten. Jelle gaat weer lekker voor ze koken.
We kunnen het in de herfst
even wat rustiger aan doen. We krijgen dan wat meer tijd voor machineonderhoud
e.d. en natuurlijk het evalueren en plannen maken voor de winter en het volgende
jaar.
Het
Oogstfeest
Zondag 9 oktober was het dan
zover. Ons eerste oogstfeest als boeren op de Oosterwaarde. Samen met een aantal
enthousiaste vrijwilligers hebben we de dag georganiseerd. Om 13:15 stonden we
klaar, maar op één deelnemer met haar twee kinderen na, kwam er nog niemand.
Zouden er nog wel meer mensen komen ging er door mij heen. Straks moeten we
alles zelf doen en ook het lekkers zelf opeten!?
Gelukkig hoefde dat allemaal
niet en druppelden er langzaam, net als de regen, mensen binnen. Uiteindelijk
waren we met een man of dertig. Om preciezer te zijn met dertig mannen vrouwen
en kinderen. Enthousiast ging eenieder aan de slag om de oranje, grijs/blauwe en
donkergroene pompoenen los te snijden van de planten en voorzichtig in een
kistje te deponeren. Ondertussen werden er al voorbereidingen getroffen in de
kantine voor de pauze met koffie/thee en lekkere cakes.
Voor ons was het erg leuk om
een aantal nieuwe deelnemers te ontmoeten en gezamenlijk te genieten van de
mooie oogst. De aanwezigheid van de kinderen, maakte het extra feestelijk.
De pompoenen waren bijna
allemaal voor de pauze al geoogst en er was al een groepje begonnen met de
winterwortels. Na de pauze gingen we weer enthousiast aan de slag, net als de
regen, die er ook zin in had gekregen. Uiteindelijk zijn we iets eerder gestopt
omdat het wat te nat werd voor mens en wortel. De wortels willen we een tijdje
bewaren in de koeling en moeten dan niet te nat zijn. En ook de mensen willen we
natuurlijk nog lang gezond houden. Als het weer mooi weer wordt dan oogsten we
de rest van de wortels.
De dag werd afgesloten met
een vuurtje en een kom overheerlijke soep. Al met al een geslaagde dag.
De
Bloemen
In de bloementuin was ook in
de afgelopen maand weer van alles te zien. De éénjarigen, die verlaat de grond
in gingen, staan nog steeds mooi in bloei. Een enkele soort begint zelfs nu pas/
nog te bloeien, zoals de scabiosa. Een prachtige bloem, dus dat was het wachten
wel waard! Het éénjarigen-stuk is wonderbaarlijk genoeg nog steeds min of meer
‘kweek’-vrij. Het zwoegen in het voorjaar om alle wortels van het kweekgras er
zorgvuldig uit te vorken werpt dus tot nu toe zijn vruchten af. Anders is dit op
het meerjarigen stuk; de veldzuring, een andere lastige woekeraar, steekt daar
flink de kop op. Doordat de meerjarigen na de ‘verhuizing’ zo snel mogelijk de
grond in moesten is de zuring niet grondig genoeg verwijderd. Dat wordt dus een
klus voor het najaar en volgend jaar in het vroege voorjaar. De afgelopen maand
was Teun twee weken op vakantie. In die weken kreeg ik hulp van een vriendin.
Zij nam deze weken de verzorging van de bloementuin op zich, zodat ik mijn
handen wat meer vrij had voor andere taken. Zij heeft zelf ook een bloementuin
en veel ervaring. Nadat de tuin twee weken onder haar hoede was, kon je dit goed
zien. De tuin had weer een hele andere aanblik; paadjes waren weer zichtbaar,
het onkruid was aanzienlijk minder, maar wat vooral opviel was dat veel planten
weer helemaal ‘opgefrist’ leken.
Om lang plezier te hebben van
de planten en om te zorgen dat er veel bloemen komen is het bij de meeste
planten belangrijk om de uitgebloeide bloemen er uit te knippen. De energie van
de plant gaat dan niet meer daarheen en er komen weer nieuwe knoppen. De
afgelopen tijd was ik er bijna niet aan toe gekomen om dit bij te houden. Nu dit
weer een keer zorgvuldig was gebeurd, vormden planten, die daarvoor bijna
uitgebloeid leken, weer nieuwe knoppen en frisse rechtopstaande bloemen.
De zon die deze maand
onverwachts nog doorbrak had ook zeker een positieve invloed op de planten en
maakte het schoffelen ook een stuk efficiënter. Inmiddels zorgt het weer echter
ook weer eens voor spannende tijden. Na regen en storm is het nu de vorst die
‘regeert’. Wanneer het één keer goed vriest ’s nachts zullen de meeste planten
bevriezen en dood gaan.
Tijdens het oogstfeest
vertelde iemand mij dat het zaterdagnacht iets had gevroren, na een blik
achterom was ik gerustgesteld. Uit de verte was te zien dat er nog bloemen
overeind stonden. Ook afgelopen nacht (woensdag 12-10) was de voorspelling dat
het aan de grond kon gaan vriezen, maar ook dit hebben de bloemen goed
doorstaan. Gelukkig maar, want vanavond wou ik graag nog bloemen plukken voor de
oogstaandelen en voor morgen heeft een winkelklant bloemen besteld voor een
verjaardag. Het is natuurlijk erg leuk om dit te doen en om te weten dat de
bloemen uit de tuin straks een feestje opfleuren. En nu maar afwachten wanneer
de nachtvorst echt doorzet……
Rupsje (van een deelnemer)
Vanavond staat stoofpot op
het menu. Het is zondag; volop tijd om lekker vroeg aan het eten te beginnen en
op mijn gemak alles klaar te maken. Op internet zoek ik een recept op met
riblap. Gevonden: Hollandse stoofpot met allerlei lekkere kruiden en rode wijn.
Dat laatste klinkt ook lekker luxe, heel geschikt voor een zondagse maaltijd.
Verder gaan er nog onder andere aardappels, uien, champignons en 'groenten' in.
"Welke groenten?" vraag ik me af. In mijn groentela vind ik palmkool. Zou dat
wat zijn? Wie niet waagt, die er niet achter komt. Ik doe een poging, met ook
wat wortels erbij. En die verse bieslook blijkt ook van pas te komen. Als ik al
een tijdje op dreef ben, is het tijd om de palmkool te lijf te gaan. De nerf
eruit, herinner ik me van eerdere jaren en van het artikeltje in de vorige
nieuwsbrief. Hoe pak je dat aan? Met een kort, scherp mesje snijd ik aan beide
kanten het blad van de nerf. Het voelt een beetje klunzig, maar het werkt wel.
Het blad belandt in een bak met water om het te wassen. Opeens kom ik een cocon
van een rups tegen. Aha, daar komen dus die gaten in het blad vandaan! Even
later ook een nog bewegend rupsje. Het is een kleintje, helemaal groen en hij
wriemelt. Arm rupsje, denk ik, het was vast niet de bedoeling van de vlinder die
haar eitje daar legde dat jij in mijn gootsteen terecht zou komen. Hij heeft
zelfs nog, even denken, 2 etmalen in de koelkast overleefd. Zijn aanwezigheid
benadrukt het feit dat deze kool nog niet zo lang geleden, op een kilometer of
wat van mijn huis vandaan, lekker buiten op de akker stond te groeien. Hoe halen
die mensen van de Oosterwaarde het in hun hoofd die plant zomaar te oogsten? Zal
ik het rupsje buiten op een plant zetten? Zou hij daar overleven of zou hij
alleen maar palmkool lusten? Wat voor een vlinder zou hij worden? Mijn gedachten
zijn elders; als de palmkool gewassen is spoel ik het water weg en is het rupsje
ook verdwenen. Dag rupsje... Als het blad is fijngesneden en de pan in gaat, kom
ik op de achterkant van een stukje blad nog een paar onbestemde mini-coconnetjes
tegen. Niet goed genoeg gewassen? Nu weet ik het weer: altijd even de achterkant
van het blad checken voordat je het mes erin zet! Zou er nog meer van in de pan
zitten? Niet vertellen, dat proeft toch niemand.
Een onbedachtzame
rupsenkiller
Recepten
Amish uientaart
(door
Paulien naar globale aanwijzingen van Marianne)
Maak een gewone groentetaart
bodem;
Ingrediënten: meel / bloem,
boter / olie, water, zout en evt. zuiveringszout (evt. iets zoets )
Roer alles door elkaar. Kneed
het deeg en laat het even rusten. Bekleed hiermee de taartvorm.
De vulling;
Ingrediënten: uien, zout,
herbes de Provence, 2 eieren, 2 a 3 lepels crème fraiche, 1 lepel honing, hand
maanzaad.
Fruit de uien (met een beetje
zout) en voeg de herbes de Provence toe. Neem de pan van het vuur. Voeg twee
eieren, twee à drie lepels crème fraiche, een lepel honing en ruime hand
maanzaad toe.
Doe de bodem en vulling samen
een half uurtje in de oven op 170 tot 200 graden.
Mediterrane
pompoen-geitenkaasquiche (door Anne Marie)
Voor een bakblik met diameter
26-28 cm
Benodigdheden: 250 gr
bladerdeeg - 150 gr verse geitenkaas - 2 scharreleieren - 1 dl witte wijn of
(slag)room - 5oo gram pompoenpuree goed uitgelekt - 2 el. Olijfolie extra vierge
- 100 gr geraspte gruyere of pecorino - 3 el volkorenmeel - wat fijngehakte rode
peper - 2-4 gedroogde tomaten fijngehakt - ½ bosje verse tijm gehakt - 1 takje
rozemarijn, de naalden eraf geplukt en fijngehakt - rasp van 1 onbespoten
citroen – kruidenzeezout - versgemalen peper - paprika poeder
Zwarte olijven en
rozemarijntakjes voor garnering
Voor het maken van de
pompoenpuree :
Kook de pompoen zoals
gebruikelijk, in stukken gesneden en ontpit in ongeveer 20 minuten gaar. Daarna
kun je dit mengsel pureren en laat je het verder in een zeef met katoenen
theedoek of kaasdoek uitlekken zodat de puree verder indroogt. (enkele uurtjes)
Afhankelijk van de soort pompoen kun je de schil wel of niet mee gebruiken. Van
de oranje pompoenen is dit zelfs lekker.
1. Bekleed de beboterde (of
met bakpapier beklede) deegvorm met het bladerdeeg, zorg voor een mooi
aaneengesloten geheel. Prik een paar maal de bodem in met een vork.
2. Verwarm de oven voor op
180 °C.
3. Roer voor de vulling de
verse geitenkaas, de eieren, witte wijn of slagroom, pompoenpuree en olijfolie
door elkaar. Daarna de geraspte kaas, kruiden, stukjes tomaat en citroenrasp
erdoor. Verdeel deze massa over de deegbodem.
4. Zet de vorm op de een na
onderste richel in de oven en bak de quiche in 40 minuten.
Pompoencrumble:
nagerecht 4 personen, 35 minuten (door Anne
Marie)
Ingrediënten: 400 gram
stukjes pompoen, 1 grote appel (goudrenet totaal 250 gr) geschild in kleine
stukjes + sap van 1 geperste sinaasappel, 100 gr witte basterdsuiker + 50 gr
hazelnoten fijngehakt + 150 gr havermout + 75 gr koude roomboter, in kleine
blokjes
Verwarm de oven voor op 200
°C. Kook de pompoen- en appelstukjes ca 10 minuten in aanhangend water
(eventueel met een scheutje zoete sherry). Stamp het mengsel grof met een
pureestamper (er mogen stukjes in zitten). Roer sinaasappelsap en de helft van
de basterdsuiker door de pompoen-appelcompote.
Doe dit mengsel over in een
ovenschaal (of 4 kleine ovenschaaltjes). Kneed met de vingertoppen een kruimelig
deeg van de suiker, havermout, stukjes hazelnoot en de boterblokjes. Verdeel het
deeg over de pompoen-appelmengsel en bak de crumble in het midden van de oven in
20 minuten goudbruin.
Spitskool
(door Thea, Recept uit de Volkskrant van
Talina van den Hoed)
Ingrediënten:
1 grote ui
gesnipperd
2 tenen knoflook,
kleingesneden
zonnebloemolie
1 eetlepel verse
gember, geraspt of in kleine stukjes (of 1 theelepel djahé)
1 eetlepel
chilisaus (of chilipoeder naar eigen smaak)
1 opgehoopte
eetlepel massala kerrie (of kerrie djawa)
1 theelepel zelf
vermorzelde korianderzaadjes (of 1 theelepel ketoembar)
1 spitskool in
stukken gesneden
100 gram santen
(of romige kokosmelk)
zout, peper
4 hardgekookte
eieren
gefruite uitjes
(niet per sé nodig)
Fruit ui en knoflook in de olie. Voeg de gember toe en bak
tot het geurt. Doe er dan koriander, chilisaus en kerrie bij en roer goed. Voeg
de kool toe, zet het vuur lager en doe er de santen bij. Pel de eieren en laat
ze een paar minuten meewarmen in de saus. Eet met basmatirijst . Strooi er wat
gefruite uitjes over.
De barometer
We groeien als kool! We
hebben nu 186 deelnemers, omgerekend naar standaard oogstaandelen (kleine
oogstaandelen 2/3 en grote 1,5) zijn dit 172 deelnemers.
Teeltplan oktober
Volgens het teeltplan worden
er de komende maand de volgende producten geleverd:
|
andijvie |
appels |
bieten |
groene kool |
|
knolselderij |
paksoi |
peterselie |
pompoen |
|
prei |
raapsteel? |
rammenas |
rode kool |
|
rondini |
sla divers |
snijbiet |
spitskool? |
|
veldsla |
winterpostelein |
wortels |
|
Agenda
- 19 november: Bouwetentje op de Oosterwaarde
|