Bericht van het land (Dirk&Rita, interview door Eva op 21/10)

Deze week is het de beurt van Tineke en Tjeerd om op vakantie te gaan. Het is herfstvakantie, de kinderen hebben ook vrij. En nou passen Rita en ik hier op de boerderij voor een weekje. Vanmiddag hebben we zitten brainstormen wat er te vertellen valt. Het wordt dit keer een dubbelinterview. Mijn vorige interview eindigde met de mededeling dat we op vakantie zouden gaan. Nu is het zomerseizoen afgelopen, dus we zijn met vakantie geweest. Dat was alweer in september. Rita en ik zijn lekker een week naar Mallorca naar het strand geweest om uit te rusten. Dat was ook wel nodig! Na een halfjaar bijna aan één stuk door gewerkt te hebben was het fijn om even rust te hebben. Rita is daarna nog een week langer in Spanje gebleven, bij vrienden.

En terwijl zij in Spanje zat, hebben wij hier het oogstfeest gevierd, dus ik viel gelijk na mijn vakantie met mijn neus in de boter. Dat was op zaterdag 3 oktober. Er waren iets van 20 volwassenen en ook ongeveer zoveel kinderen. Het was hartstikke leuk. Iedereen was ontzettend enthousiast, en het was supergezellig. De mensen hadden allemaal taarten meegebracht en ter plekke is hier soep met broodjes gemaakt, dus het was ook nog eens heel erg lekker. Ik had me erop verheugd om gezamenlijk alle groenten binnen te halen, en we hebben in een middagje tijd de winterpeen, bieten, pompoenen en rondini’s geoogst. Al die groenten van het oogstfeest hebben we in kuubskisten gedaan. En inmiddels zijn die overgebracht naar de nieuwbouw, vanwege de vorst van vorige week, vooral de pompoenen kunnen daar niet zo goed tegen. De aardappels staan er ook. De nieuwe groenteloods was net zo ver klaar dat dat kon, het dubbelglas zat er net in. Anders hadden we de kuubskisten moeten afdekken met stro en dekens, want het alternatief zou zijn ze op de deel te zetten. Maar 15 kuubskisten op de deel – dat gaat niet passen. Net de dag dat het ging vriezen hadden de werkers de ruiten ingezet, dus dat kwam heel mooi uit. Toen ben ik wel een hele middag met de trekker bezig geweest om de kuubskisten in de groenteloods te krijgen.

Met de eerste vorst zijn de courgetteplanten en de bonen bevroren. Daarvan hadden we vorige week maandag nog geoogst, maar dat is nu definitief klaar. Eigenlijk wel erg jammer, de tomaten zijn ook al weg. De zomergroenten zijn nu allemaal op. Dat de courgettes bevroren zijn is dus echt de afsluiting van het zomerseizoen geweest. Vorst heeft ook voordelen. Het onkruid knopkruid is ook bevroren, dus de bedjes met winterpostelein en prei die ik dinsdag nog in mijn hoofd had om gewied te worden hoefden donderdag al niet meer gewied te worden. Omdat het wiedwerk klaar is - het onkruid is bevroren of het groeit veel langzamer -, is er minder werk voor vrijwilligers. Er zijn nog wel andere soorten klussen zoals het erf opruimen en gras tussen de tegels uit halen, maar werk op het land is er nu heel weinig. Wij vermaken ons nog steeds wel, maar de druk is er een beetje af. In de zomer blijven soms urgente klussen liggen, en nu kom je gewoon aan alles toe, en dat is wel heel fijn. Ik merk ook dat ik ’s avonds meer energie heb om aan zelfstudie te doen, ik haal allerlei landbouwboeken uit de kast.

De koeien zijn een paar weken geleden opgehaald door Mindert, de boer van Overkempe. Dat scheelt ons een half uurtje per dag werk. Het geeft rust dat je er niet steeds naar toe hoeft te lopen om te kijken of ze tevreden zijn en genoeg water hebben. Maar heel veel werk is het ook weer niet. Vandaag en vorige week woensdag is er zuurkool ingemaakt, daar wil Rita wel wat over vertellen, want zij heeft meegedaan.

Rita: Woensdag is inmaakdag. We hebben eerst een aantal woensdagen augurken en courgettes ingemaakt: de zomergroenten. En het komt precies zo uit dat net nu we klaar zijn met de atjar, we moeten beginnen aan de zuurkool. Dat kan niet tegelijkertijd, want dan loop je elkaar in de weg, je hebt dezelfde machines nodig. Dat komt dus wel mooi uit. Het zuurkool maken hebben we nu twee woensdagen gedaan. Daar gebruiken we witte kolen voor, die zijn aangekocht. Ze komen uit de Flevopolder, want wij hebben vanwege de bouw een iets simpeler teeltplan dit jaar. We telen wel andere kolen. Vorig jaar hebben we zelfs zuurkool aangekocht en niet zelf gemaakt. Die was wat fijner en zuurder, onze eigen zuurkool is grover en milder. Tineke vond het gewoon leuk om weer zelf zuurkool te maken. Het hoort er een beetje bij om het zelf te doen voor de winter. Bovendien was de zuurkool die we bij de groothandel bestelden steeds zo wisselend van kwaliteit, vaak erg slecht houdbaar.

We werken in een groep van vier personen, een fabrieksbandje creëren we dan, een lopende band. Twee mensen maken de kolen een beetje schoon en snijden ze in grove stukken. De derde persoon doet de stukken door een soort hakselaar, en wat daaruit komt gaat stukje bij beetje in grote tonnen van zo’n 120-150 liter inhoud. Daarin komt steeds een laag wittekoolsnippers, daaroverheen zout, jeneverbessen en peperkorrels. Na elke laag wordt het flink aangestampt door iemand met schone laarzen aan, tot er vocht op staat. Daarvan is de bedoeling dat er geen zuurstof meer in zit. Langzamerhand komt die persoon steeds hoger te staan in de ton, tot de ton bijna helemaal vol zit. Dan komen er koolbladeren op en een zware steen, zodat er druk op blijft staan. Het mengsel gaat dan fermenteren. Het overtollige vocht kan er via een overloop uit. Na minstens zes weken is er zuurkool ontstaan. Nu, na een week, merken we al bij de eerste twee tonnen, die in de kas staan: het vocht dat daaruit komt, ruikt al echt naar zuurkool. Per keer maken we twee tonnen, één ton is genoeg voor een wekelijkse levering aan alle deelnemers. Ik schat dat we nog twee of vier tonnen maken, dat worden dus zes tot acht leveringen van de winter.

Vanmiddag hadden we taart bij de thee, want Mira-Belle was vandaag voor het laatst. Zij werkte hier als vrijwilliger vanaf juni twee dagdelen per week: dinsdagmorgen en woensdagmiddag. We hebben leuk met haar samengewerkt, ze is heel vrolijk en enthousiast. Jammer dat ze weer weggaat.

Vorige week zijn we toegekomen aan het ruimen en schoonmaken van de kas. Zoiets kan weken op je doelijstje staan, maar nu kwam het ervan. Er komt algenaanslag op de kasramen door beregening en vocht. Met water hebben we het er afgeschrobd, dat ging dit keer heel goed. Van het voorjaar was het al een jaar niet gedaan, toen was het er moeilijker af te krijgen. Wel fijn zo’n schone kas. Er komt nu meer licht binnen, dat kun je in de winter goed gebruiken. Het is een heel bevredigend klusje: als je buiten staat kun je nu weer dwars door de hele kas heen kijken.

De column van Tjeerd

Toptijd

Een zachte herfstmiddag met door dunne bewolking gefilterd zonlicht. Mooi weer om even met Thijs aan de wandel te gaan. Als ik over de door bomen omrande groenteakker loop, valt me meteen op hoe prachtig de bladeren aan het verkleuren zijn in alle mogelijke tinten. Eind oktober. Blijkbaar toptijd voor herfstkleuren. Kom op, naar buiten iedereen.

Als ik tussen de jonge beukenaanplant aan het eind van het land doorloop, word ik verrast. Op de grond ligt een vogel. Ik denk eerst aan een duif of een meeuw, maar als ik beter kijk zie ik een lange vrij smalle snavel. Het kan niet anders dan dat het een reiger is. Roerloos, op zijn zij, met een gave prachtige zilvergrijze verentooi en een oranjebruin oog. Er zwermen wat vliegen omheen, zou hij al in ontbinding zijn? Als dat zo is onttrekt zich dat aan mijn oog. Wat lijkt hij klein, in vergelijking met zoals ik hem vliegend ken met zijn trage brede vleugelslag.

Ik loop verder, ga door het bos in de richting van het spoor. Ik zie als ik aan de rand van het bos kom in de verte in de richting van de Sallandsweg tussen al het geboomte een rij bomen die schitterend goudbruin gekleurd is. Dichterbij komend blijkt het een dubbele rij beuken te zijn die dwars over het land tussen het spoor en de Sallandsweg loopt. Het dichte gebladerte met al zijn kleurnuances heeft voor mij iets van een wolk. Ik besef dat al die kleurverschillen ook voor veel reliëf zorgen.

De zachte frisse zonnige atmosfeer doet me aan de lente denken, misschien is het ook het feestelijke van de kleuren. Er is geen zuchtje wind, ik hoor veel vogelgeluiden, alsof die ook uitbundig worden van dit weer. Ik zie ver weg een boompje met een zilverige berkachtige stam en helemaal kaal. Ik zou me zó kunnen voorstellen dat hij in de knop zit, klaar om uit te botten. En ergens onderweg ruik ik ook een zoete geur, al kan ik de oorsprong ervan zo gauw niet thuisbrengen.

Als ik in de richting van het dorp Diepenveen kijk zie ik twee treurwilgen die nog grijsgroen zijn als in de zomer. Alleen aan de randen lijken ze ietwat te vergelen. Ze vallen zo op door het contrast met de bomen erachter die allemaal wél duidelijk herfstgetint zijn: veel goudbruin, geel en rood.

Al wandelend maak ik ook een soort rekening op. Ik kom bomen tegen, die nog weinig verkleurd zijn, waaronder ook beuken. En dan is er vlak bij huis de populierenrij, op sommige plekken al kaal, op andere plekken zijn laatste vergeelde bladeren dragend. Dit bestaat dus allemaal naast elkaar. En ik zie bladeren van een esdoorn die elk drie kleurvlakken hebben, in het hart van het blad het zomergroen, met daarnaast diep rood en aan de randen geel. Dit bestaat dus allemaal naast elkaar.

En Thijs, hoe is het met Thijs? Die kijkt in zijn wagentje tevreden om zich heen, net als zijn vader.

De nieuwbouw (Tineke)

Vorige keer helemaal vergeten te vertellen, maar de (donkerrode) kleur van het dak is akkoord en de dakplaten zijn dus ondertussen besteld. He, he, een hele opluchting. Nadat iemand van de welstandscommissie zelf was wezen kijken vielen de bezwaren weg en konden we verder. Nog net op tijd, wat er zit nogal levertijd op die platen.

We zijn ondertussen al een heel eind. De aannemer die de steenbouw doet is voorlopig even klaar. Alles is gemetseld en gevoegd, de ramen zitten er in, de buitendeuren, plafonds, en nu zijn de timmermannen bezig met al het houtwerk zoals de dakspanten. Ze hebben nu 5 enorme spanten klaarliggen die ze de afgelopen paar weken in elkaar hebben gezet. Op de grond. De afmetingen van zo’n spant zijn enorm. Volgens de timmermannen veel zwaarder dan nodig is, maar ja, dat zijn allemaal wettelijke eisen waar een gebouw aan moet voldoen tegenwoordig. Ons gebouw kan straks gemakkelijk een orkaan doorstaan denk ik! Volgende week moeten de spanten met een kraan op hun plek gezet worden. Het zijn loeizware dingen, die spanten, dat durven we met de hand - zoals bij de vorige schuur - niet aan. Dat zal gelijk het moment worden van de vlag in top denk ik, het hoogste punt is dan bereikt. Laurens de timmerman neemt dan spek mee van eigen varken en dat moet dan gebakken en op roggebrood en dan met z’n allen een borrel. Ja, ja, dat wordt nog wat!

Het gebouw neemt nu al z’n definitieve vorm aan en is de moeite van het bekijken nu al waard. En dan moet het hoogste dak er zelfs nog op. Het wordt werkelijk een flink gebouw en erg mooi. Er wordt regelmatig gevraagd of we er in gaan wonen, dat wil al zeggen dat het gebouw het niveau van een gewone schuur overstijgt! ‘t Zou nog kunnen ook trouwens, dat wonen, want alle voorzieningen zijn er in feite omdat er ook een kantine in komt en een paar kamers voor stagiaires. Als straks de houten bovenbouw er op zit zie je weer beter dat het toch in principe om een schuur gaat, maar nu met al dat metselwerk lijkt het inderdaad wel een huis. Op het moment zit ik te puzzelen op de kleur van de verf, want het hout gaat gebeitst worden of/en in de kookverf gezet. Wordt ook nog een hele klus, maar wel een leuke denk ik.

Kinken of kinkjes in de kabel zijn er ook altijd, ondanks de zeer uitvoerige voorbereidingen. Nu blijkt dat de koelceldeur te smal is. Staat wel goed op tekening, maar niet in de begroting/het bestek, nou ja, hoe dan ook hij is te smal. Heel vervelend, maar beter nu aangepakt dan 20 jaar ergernis.

We werken nog steeds toe naar een opleverdatum die rond de kerst ligt. We zijn aardig op schema dacht ik. Zal ook wat van het weer afhangen. Ondertussen kunnen we zelf nu ook wat gaan meewerken. De klussers zijn nu bv. bezig om de achterwand in de kapschuur af te werken.

Financiën nieuwbouw (Tineke)

Nog steeds is het mogelijk om een lening te verstrekken aan de Oosterwaarde voor de nieuwbouw. Heeft u geld wat u voorlopig niet gebruikt en wilt u het werkzaam laten zijn voor een ideëel doel in uw eigen omgeving? Denk dan aan een lening aan de Oosterwaarde. U kunt het op ieder moment weer terugvragen (max. opzegtermijn 3 mnd) en u kunt uw rentepercentage kiezen tussen de 0 en 2,5 %. Of u kunt in plaats daarvan kiezen voor deelname aan het jaarlijkse bouwetentje in de kas.

Nieuwe deelnemers die indertijd de bouwfolder nog niet ontvangen hebben, hebben we laatst al aangeschreven om te informeren, overige geïnteresseerden kunnen bellen of een mailtje sturen voor een evt. aanmeldingformuliertje of verdere informatie. We hebben op deze manier in de afgelopen paar jaar al een behoorlijk bedrag verzameld. Leningen en schenkingen tezamen zo’n 240.000 euro. Nu de laatste loodjes nog! We hebben nog zo’n 50.000 euro nodig voor erfverharding, zonneboiler, waterrecycling, inrichtingskosten kantine en afwerking van de stagiaireruimtes.

Kunt u iets doen? Graag! Schenken mag natuurlijk ook, aan onze stichting Meerwaarde. Deze schenkingen zijn aftrekbaar van de inkomstenbelasting.

Het rekeningnummer van de stichting is 212172301 t.n.v. Stichting Meerwaarde te Zeist ovv Bouwschenking.

De cijfers voor 2009 tot nu toe :

Uw medewerking gevraagd!

Het Louis Bolk Instituut verricht al 30 jaar wetenschappelijk onderzoek voor de ontwikkeling van biologische en duurzame landbouw, voeding en gezondheidszorg. Diverse recente Europese onderzoeken die tot doel hadden om gezondheidsverschillen tussen gangbare en biologische producten te ontdekken, hebben resultaten opgeleverd die elkaar tegenspreken. Het Louis Bolk Instituut probeert daarom met een totaal andere invalshoek een antwoord op deze vraag te krijgen. Voor de inventarisatie van gezondheidseffecten van biologische voeding is het instituut op zoek naar ervaringen van consumenten die ‘omgeschakeld’ zijn: die vroeger vooral gangbare en tegenwoordig vooral biologische producten gebruiken. “Juist deze consumenten zijn interessant”, vertelt Lucy van de Vijver, senior onderzoeker Voeding en Gezondheid. “Zij kunnen aangeven of ze verschil hebben bemerkt, en zo ja, welke verschillen ze hebben geconstateerd. Het blijkt dat voor sommige mensen bijvoorbeeld een gezondheidsprobleem de reden is geweest om over te schakelen, maar hebben zij ook daadwerkelijk een verandering kunnen constateren ?”

Heeft ú ervaren dat de overstap naar biologische voeding een effect heeft op uw gezondheid of die van uw kind? Deel dan uw ervaringen met de onderzoekers. Het digitaal gehouden onderzoek zal lopen tot 30 november 2009 en is in te vullen op www.louisbolk.nl/ervaring. “We merken dat consumenten het prettig vinden om hun keuze voor biologisch toe te lichten”, stelt Van de Vijver. “Hoe meer input wij voor deze kwalitatieve onderzoeksfase krijgen, hoe gerichter we in vervolgprojecten eventuele gezondheidseffecten van biologische voeding kunnen onderzoeken.”

Teeltplan november

Volgens het teeltplan worden er de komende maand de volgende producten geleverd:

En natuurlijk aardappelen, kip en eieren. Niet alle producten zijn de hele maand leverbaar. Sommige alleen in het begin, andere alleen aan het eind van de maand. Niet alle producten zijn in de boerderijwinkel verkrijgbaar. De boerderijwinkel is geopend op de dinsdag- en vrijdagmiddag van 15.00 tot 18.00 uur.

Agenda

-       23 November: Vergadering stichting Meerwaarde, 20.00 bij de secretaris