Bericht van het land (Samuel, interview door Karin op 11/10)

Het afgelopen weekend hebben we het oogstfeest gehouden. Het was erg gezellig en we hebben met z’n allen de winterwortels en pompoenen geoogst. Het lijkt een uitzonderlijk goed worteljaar te zijn. De winterwortels zijn erg mooi en groot. Ze lijken ook wat makkelijker diep te wortelen en ze hebben weinig vraat. We hebben ook nog andere wortelen in de grond staan. Wat we teveel hebben, kunnen we misschien nog verkopen of voor een deel naar de voedselbank doen. Dat is in het verleden ook wel eens gedaan. Verder hebben we een mooie oogst oranje pompoenen. We hebben dit jaar drie verschillende rassen uitgeprobeerd. Twee rassen zijn heel mooi en van de derde zijn de pompoenen wel erg groot geworden. Dat is niet altijd handig. De wat later gezaaide pompoenen zijn niet zoveel geworden, doordat het in augustus zo nat was. Over het algemeen kunnen we met de hoeveelheid heel tevreden zijn.

Door de natte augustusmaand zijn de rammenas en koolrapen helaas niet gelukt. De opbrengst van de bietjes is ook iets minder. Het onkruid schoot zo overvloedig op, dat de bietjes er echt onder geleden hebben. We hebben nog een half bed kunnen redden. Er komen nog wel één keer bietjes van eigen land in het pakket, maar veel meer zal het helaas niet zijn. Voor het najaar hebben we daardoor iets minder opbrengst. Gelukkig wel mooie winterwortels, schorseneren, pastinaken en prei.

Na alle nattigheid kregen we toch nog een paar onverwacht mooie en zomerswarme dagen. Heerlijk natuurlijk. Het gevolg was dat we extra hebben moeten wieden om ook nu het onkruid binnen de perken te houden. Het was ook fijn dat het droog was, zodat we weer wat konden zaaien. Ondanks alle regen die aan de warmte vooraf ging, is het wonderlijk hoe snel de grond ook weer droog wordt. Inmiddels is het al weer nat genoeg. Op het land staat nog van alles, zoals andijvie, savooienkool, palmkool, winterpostelein, veldsla, een klein beetje snijbiet en prei. De laatste weken hebben we ook in de kas veel werk verzet. De zomergewassen waren wel zo’n beetje klaar en zijn bijna allemaal opgeruimd. Alleen de aubergines en tomaten weten van geen ophouden. Nu staat er andijvie, paksoi, bindsla en ook daar veldsla en winterpostelein. Vanaf nu gaat er niets meer de grond is. Alles is gezaaid en geplant. In die zin loopt het seizoen af en wordt het wat rustiger. Het was een lang en pittig seizoen. Je doet allerlei dingen voor het eerst. We hebben naast alle werkzaamheden op de boerderij ook veel gedaan aan werving. We hadden een extra open dag in september en we hebben regelmatig op markten en streekmarkten gestaan en bij Transition Town in Deventer. Volgende week is er in Diepenveen nog een kleine streekmarkt. Ook daar zijn we aanwezig om informatie te geven. Al die promotie werkt gelukkig goed. Mensen zijn enthousiast en het levert ook echt veel nieuwe deelnemers en winkelklanten op. Het open dagje in september heeft 4 nieuwe deelnemers opgeleverd. Zo hopen we steeds meer mensen te bereiken en bewust leven en bewuste en gezonde voeding uit de omgeving onder de aandacht te brengen.

Ook de inmaakploeg is druk bezig geweest. De inmaak is nu klaar. Er zijn weer augurken en atjar ingemaakt. Zuurkool maken we dit jaar niet zelf in. Dat geeft ook even wat meer rust. Misschien volgend jaar weer, want de zuurkool wordt wel altijd erg gewaardeerd door deelnemers en winkelklanten.

Het is een drukke tijd geweest vanaf januari toen wij zijn gestart op de Oosterwaarde. Mees en ik merken dat we aan vakantie toe zijn. In november hebben we een weekje gepland. Misschien kunnen we in de winter ook nog even weg. Dat zien we nog wel. Onze start begin dit jaar was moeilijk en onzeker. De zomer is heel goed gegaan. We zijn blij met hoe het nu loopt en het enthousiasme van de mensen! Direct bij het begin hadden we meteen al weer zo’n 140 deelnemers, met wat schommelingen rond de zomer is het nu doorgegroeid tot 186 deelnemers. De groei gaat nog steeds gestaag door en ook daar zijn we heel blij mee. Biologisch eten zit op zich ook wel in de lift en dat helpt voor ons dan ook. Wat erg leuk is om te horen van mensen is dat ze onze groenten zo lekker vinden. De tijd tussen oogsten en consumeren is echt heel kort bij ons. De meeste groenten kun je ook nog een tijd goed bewaren in de koelkast in een vochtige doek of een plastic zak.

Verder heeft Teun een paard gekocht, een zwarte ruin, en die houdt nu de twee pony’s gezelschap. Ze moesten wel even uitmaken wie er de baas was, maar dat is nu weer rustig. We krijgen leuke reacties op de dieren in de wei en aan de andere kant de bloemen. De bloemenoogstaandelen lopen goed en de proefabonnementen waren dit jaar vol. De oogstaandelen lopen nu zo’n beetje af en dan start Mees ze straks in het voorjaar weer op. Het is ook wel een hele klus, vooral als het langdurig regent, om het juiste moment te bepalen om ze te plukken.

Tijdens de vakantie van Teun is Jelle komen helpen en ook anderen hebben bijgesprongen. Jelle heeft met name geholpen met het opvangen van de oogstpieken. Voor de winter redden we het wel samen met Teun. Voor het voorjaar en de zomer willen we er weer nieuwe krachten bij zoeken.

Er wordt in november weer een bouwetentje georganiseerd voor degenen die een bijdrage hebben geleverd voor de nieuwbouw en elk jaar bij ons komen eten. Jelle gaat weer lekker voor ze koken.

We kunnen het in de herfst even wat rustiger aan doen. We krijgen dan wat meer tijd voor machineonderhoud e.d. en natuurlijk het evalueren en plannen maken voor de winter en het volgende jaar.

Het Oogstfeest

Zondag 9 oktober was het dan zover. Ons eerste oogstfeest als boeren op de Oosterwaarde. Samen met een aantal enthousiaste vrijwilligers hebben we de dag georganiseerd. Om 13:15 stonden we klaar, maar op één deelnemer met haar twee kinderen na, kwam er nog niemand. Zouden er nog wel meer mensen komen ging er door mij heen. Straks moeten we alles zelf doen en ook het lekkers zelf opeten!?

Gelukkig hoefde dat allemaal niet en druppelden er langzaam, net als de regen, mensen binnen. Uiteindelijk waren we met een man of dertig. Om preciezer te zijn met dertig mannen vrouwen en kinderen. Enthousiast ging eenieder aan de slag om de oranje, grijs/blauwe en donkergroene pompoenen los te snijden van de planten en voorzichtig in een kistje te deponeren. Ondertussen werden er al voorbereidingen getroffen in de kantine voor de pauze met koffie/thee en lekkere cakes.

Voor ons was het erg leuk om een aantal nieuwe deelnemers te ontmoeten en gezamenlijk te genieten van de mooie oogst. De aanwezigheid van de kinderen, maakte het extra feestelijk.

De pompoenen waren bijna allemaal voor de pauze al geoogst en er was al een groepje begonnen met de winterwortels. Na de pauze gingen we weer enthousiast aan de slag, net als de regen, die er ook zin in had gekregen. Uiteindelijk zijn we iets eerder gestopt omdat het wat te nat werd voor mens en wortel. De wortels willen we een tijdje bewaren in de koeling en moeten dan niet te nat zijn. En ook de mensen willen we natuurlijk nog lang gezond houden. Als het weer mooi weer wordt dan oogsten we de rest van de wortels.

De dag werd afgesloten met een vuurtje en een kom overheerlijke soep. Al met al een geslaagde dag.

De Bloemen

In de bloementuin was ook in de afgelopen maand weer van alles te zien. De éénjarigen, die verlaat de grond in gingen, staan nog steeds mooi in bloei. Een enkele soort begint zelfs nu pas/ nog te bloeien, zoals de scabiosa. Een prachtige bloem, dus dat was het wachten wel waard! Het éénjarigen-stuk is wonderbaarlijk genoeg nog steeds min of meer ‘kweek’-vrij. Het zwoegen in het voorjaar om alle wortels van het kweekgras er zorgvuldig uit te vorken werpt dus tot nu toe zijn vruchten af. Anders is dit op het meerjarigen stuk; de veldzuring, een andere lastige woekeraar, steekt daar flink de kop op. Doordat de meerjarigen na de ‘verhuizing’ zo snel mogelijk de grond in moesten is de zuring niet grondig genoeg verwijderd. Dat wordt dus een klus voor het najaar en volgend jaar in het vroege voorjaar. De afgelopen maand was Teun twee weken op vakantie. In die weken kreeg ik hulp van een vriendin. Zij nam deze weken de verzorging van de bloementuin op zich, zodat ik mijn handen wat meer vrij had voor andere taken. Zij heeft zelf ook een bloementuin en veel ervaring. Nadat de tuin twee weken onder haar hoede was, kon je dit goed zien. De tuin had weer een hele andere aanblik; paadjes waren weer zichtbaar, het onkruid was aanzienlijk minder, maar wat vooral opviel was dat veel planten weer helemaal ‘opgefrist’ leken.

Om lang plezier te hebben van de planten en om te zorgen dat er veel bloemen komen is het bij de meeste planten belangrijk om de uitgebloeide bloemen er uit te knippen. De energie van de plant gaat dan niet meer daarheen en er komen weer nieuwe knoppen. De afgelopen tijd was ik er bijna niet aan toe gekomen om dit bij te houden. Nu dit weer een keer zorgvuldig was gebeurd, vormden planten, die daarvoor bijna uitgebloeid leken, weer nieuwe knoppen en frisse rechtopstaande bloemen.

De zon die deze maand onverwachts nog doorbrak had ook zeker een positieve invloed op de planten en maakte het schoffelen ook een stuk efficiënter. Inmiddels zorgt het weer echter ook weer eens voor spannende tijden. Na regen en storm is het nu de vorst die ‘regeert’. Wanneer het één keer goed vriest ’s nachts zullen de meeste planten bevriezen en dood gaan.

Tijdens het oogstfeest vertelde iemand mij dat het zaterdagnacht iets had gevroren, na een blik achterom was ik gerustgesteld. Uit de verte was te zien dat er nog bloemen overeind stonden. Ook afgelopen nacht (woensdag 12-10) was de voorspelling dat het aan de grond kon gaan vriezen, maar ook dit hebben de bloemen goed doorstaan. Gelukkig maar, want vanavond wou ik graag nog bloemen plukken voor de oogstaandelen en voor morgen heeft een winkelklant bloemen besteld voor een verjaardag. Het is natuurlijk erg leuk om dit te doen en om te weten dat de bloemen uit de tuin straks een feestje opfleuren. En nu maar afwachten wanneer de nachtvorst echt doorzet……

Rupsje (van een deelnemer)

Vanavond staat stoofpot op het menu. Het is zondag; volop tijd om lekker vroeg aan het eten te beginnen en op mijn gemak alles klaar te maken. Op internet zoek ik een recept op met riblap. Gevonden: Hollandse stoofpot met allerlei lekkere kruiden en rode wijn. Dat laatste klinkt ook lekker luxe, heel geschikt voor een zondagse maaltijd. Verder gaan er nog onder andere aardappels, uien, champignons en 'groenten' in. "Welke groenten?" vraag ik me af. In mijn groentela vind ik palmkool. Zou dat wat zijn? Wie niet waagt, die er niet achter komt. Ik doe een poging, met ook wat wortels erbij. En die verse bieslook blijkt ook van pas te komen. Als ik al een tijdje op dreef ben, is het tijd om de palmkool te lijf te gaan. De nerf eruit, herinner ik me van eerdere jaren en van het artikeltje in de vorige nieuwsbrief. Hoe pak je dat aan? Met een kort, scherp mesje snijd ik aan beide kanten het blad van de nerf. Het voelt een beetje klunzig, maar het werkt wel. Het blad belandt in een bak met water om het te wassen. Opeens kom ik een cocon van een rups tegen. Aha, daar komen dus die gaten in het blad vandaan! Even later ook een nog bewegend rupsje. Het is een kleintje, helemaal groen en hij wriemelt. Arm rupsje, denk ik, het was vast niet de bedoeling van de vlinder die haar eitje daar legde dat jij in mijn gootsteen terecht zou komen. Hij heeft zelfs nog, even denken, 2 etmalen in de koelkast overleefd. Zijn aanwezigheid benadrukt het feit dat deze kool nog niet zo lang geleden, op een kilometer of wat van mijn huis vandaan, lekker buiten op de akker stond te groeien. Hoe halen die mensen van de Oosterwaarde het in hun hoofd die plant zomaar te oogsten? Zal ik het rupsje buiten op een plant zetten? Zou hij daar overleven of zou hij alleen maar palmkool lusten? Wat voor een vlinder zou hij worden? Mijn gedachten zijn elders; als de palmkool gewassen is spoel ik het water weg en is het rupsje ook verdwenen. Dag rupsje... Als het blad is fijngesneden en de pan in gaat, kom ik op de achterkant van een stukje blad nog een paar onbestemde mini-coconnetjes tegen. Niet goed genoeg gewassen? Nu weet ik het weer: altijd even de achterkant van het blad checken voordat je het mes erin zet! Zou er nog meer van in de pan zitten? Niet vertellen, dat proeft toch niemand.

Een onbedachtzame rupsenkiller

Recepten

Amish uientaart (door Paulien naar globale aanwijzingen van Marianne)

Maak een gewone groentetaart bodem;

Ingrediënten: meel / bloem, boter / olie, water, zout en evt. zuiveringszout (evt. iets zoets )

Roer alles door elkaar. Kneed het deeg en laat het even rusten. Bekleed hiermee de taartvorm.

De vulling;

Ingrediënten: uien, zout, herbes de Provence, 2 eieren, 2 a 3 lepels crème fraiche, 1 lepel honing, hand maanzaad.

Fruit de uien (met een beetje zout) en voeg de herbes de Provence toe. Neem de pan van het vuur. Voeg twee eieren, twee à drie lepels crème fraiche, een lepel honing en ruime hand maanzaad toe.

Doe de bodem en vulling samen een half uurtje in de oven op 170 tot 200 graden.

Mediterrane pompoen-geitenkaasquiche (door Anne Marie)

Voor een bakblik met diameter 26-28 cm

Benodigdheden: 250 gr bladerdeeg - 150 gr verse geitenkaas - 2 scharreleieren - 1 dl witte wijn of (slag)room - 5oo gram pompoenpuree goed uitgelekt - 2 el. Olijfolie extra vierge - 100 gr geraspte gruyere of pecorino - 3 el volkorenmeel - wat fijngehakte rode peper - 2-4 gedroogde tomaten fijngehakt - ½ bosje verse tijm gehakt - 1 takje rozemarijn, de naalden eraf geplukt en fijngehakt - rasp van 1 onbespoten citroen – kruidenzeezout - versgemalen peper - paprika poeder

Zwarte olijven en rozemarijntakjes voor garnering

Voor het maken van de pompoenpuree :

Kook de pompoen zoals gebruikelijk, in stukken gesneden en ontpit in ongeveer 20 minuten gaar. Daarna kun je dit mengsel pureren en laat je het verder in een zeef met katoenen theedoek of kaasdoek uitlekken zodat de puree verder indroogt. (enkele uurtjes) Afhankelijk van de soort pompoen kun je de schil wel of niet mee gebruiken. Van de oranje pompoenen is dit zelfs lekker.

1. Bekleed de beboterde (of met bakpapier beklede) deegvorm met het bladerdeeg, zorg voor een mooi aaneengesloten geheel. Prik een paar maal de bodem in met een vork.

2. Verwarm de oven voor op 180 °C.

3. Roer voor de vulling de verse geitenkaas, de eieren, witte wijn of slagroom, pompoenpuree en olijfolie door elkaar. Daarna de geraspte kaas, kruiden, stukjes tomaat en citroenrasp erdoor. Verdeel deze massa over de deegbodem.

4. Zet de vorm op de een na onderste richel in de oven en bak de quiche in 40 minuten.

Pompoencrumble: nagerecht 4 personen, 35 minuten (door Anne Marie)

Ingrediënten: 400 gram stukjes pompoen, 1 grote appel (goudrenet totaal 250 gr) geschild in kleine stukjes + sap van 1 geperste sinaasappel, 100 gr witte basterdsuiker + 50 gr hazelnoten fijngehakt + 150 gr havermout + 75 gr koude roomboter, in kleine blokjes

Verwarm de oven voor op 200 °C. Kook de pompoen- en appelstukjes ca 10 minuten in aanhangend water (eventueel met een scheutje zoete sherry). Stamp het mengsel grof met een pureestamper (er mogen stukjes in zitten). Roer sinaasappelsap en de helft van de basterdsuiker door de pompoen-appelcompote.

Doe dit mengsel over in een ovenschaal (of 4 kleine ovenschaaltjes). Kneed met de vingertoppen een kruimelig deeg van de suiker, havermout, stukjes hazelnoot en de boterblokjes. Verdeel het deeg over de pompoen-appelmengsel en bak de crumble in het midden van de oven in 20 minuten goudbruin.

Spitskool (door Thea, Recept uit de Volkskrant van Talina van den Hoed)

Ingrediënten:

1 grote ui gesnipperd

2 tenen knoflook, kleingesneden

zonnebloemolie

1 eetlepel verse gember, geraspt of in kleine stukjes (of 1 theelepel djahé)

1 eetlepel chilisaus (of chilipoeder naar eigen smaak)

1 opgehoopte eetlepel massala kerrie (of kerrie djawa)

1 theelepel zelf vermorzelde korianderzaadjes (of 1 theelepel ketoembar)

1 spitskool in stukken gesneden

100 gram santen (of romige kokosmelk)

zout, peper

4 hardgekookte eieren

gefruite uitjes (niet per sé nodig)

Fruit ui en knoflook in de olie. Voeg de gember toe en bak tot het geurt. Doe er dan koriander, chilisaus en kerrie bij en roer goed. Voeg de kool toe, zet het vuur lager en doe er de santen bij. Pel de eieren en laat ze een paar minuten meewarmen in de saus. Eet met basmatirijst . Strooi er wat gefruite uitjes over.

De barometer

We groeien als kool! We hebben nu 186 deelnemers, omgerekend naar standaard oogstaandelen (kleine oogstaandelen 2/3 en grote 1,5) zijn dit 172 deelnemers.

Teeltplan oktober

Volgens het teeltplan worden er de komende maand de volgende producten geleverd: 

Agenda

- 19 november: Bouwetentje op de Oosterwaarde